شنبه, 29 شهريور 1399
  • ساعت : ۷:۵۶:۳۵
  • تاريخ :
     ۱۳۹۸/۰۲/۰۴ 
  • کد خبر : ۲۹۶۷۳
مطالب آموزشی دانشكده پرستاری: آموزشهای عمومی در بلایا: زلزله

 آموزشهای عمومی در بلایا: زلزله

زمین لرزه از وحشتناک ترین پدیده های طبیعت محسوب می شود. اغلب ‏زمینی را که روی آن ‏ایستاده ایم، به صورت تخته سنگ های صلب و محکمی تصور ‏می کنیم که از استحکام زیادی برخوردار ‏است. هنگامی که زمین لرزه ای روی ‏می دهد، برای لحظه ای این تصور بر هم می ریزد. اما طی همان لحظه ‏کوتاه ‏خسارت های شدیدی وارد می شود. با توجه به پیشرفت هایی که در حوزه علوم ‏مختلف صورت گرفته ‏است، دانشمندان توانسته اند نیروهایی را که باعث زمین ‏لرزه می شود، شناسایی کنند.‏



علاوه بر آن با استفاده از فناوری های نوین می توان شدت یک زلزله و مکان آن را ‏حدس زد. مهم ترین ‏کار آن است که راهی برای پیش گویی زمین لرزه بیابیم تا ‏مردم هنگام وقوع آن غافلگیر نشوند. در زلزله نیز درست مانند حرکتی که در ‏سطح آب موجب ایجاد انرزی می شود و  انرژی آن به صورت امواج منتقل می شود، وقتی که ‏شکست ‏یا جابه جایی در پوسته زمین روی می دهد، انرژی آن به صورت امواج ‏زمین لرزه منتقل می ‏شود. ‏

نحوه پیدایش امواج زمین لرزه:

 در هر زمین لرزه ای چند نوع موج مختلف مشاهده می شود. فیزیک امواج اصلی از ‏لایه های داخلی زمین عبور می ‏کنند، در حالی که فیزیک امواج سطحی از سطح ‏می گذرند. اغلب ویرانی های زلزله توسط فیزیک امواج سطحی که فیزیک امواج ‏l‏ هم نامیده ‏می شوند، به وجود می آید، زیرا این فیزیک امواج ارتعاشات شدیدی را به وجود ‏می آورند. هنگامی که ‏امواج اصلی به سطح زمین رسیدند، فیزیک امواج سطحی را به ‏وجود می آورند.  

تقسیم بندی فیزیک امواج زمین لرزه:


‏امواج اصلی به دو گروه مهم تقسیم بندی می شوند:

  • امواج اولیه:
    • امواج اولیه که فیزیک امواج ‏p‏ نیز نامیده می شوند، با سرعت 5.1 تا 8 کیلومتر در ‏ساعت حرکت می کنند.
    • سرعت حرکت این فیزیک امواج به جنس زمینی که این فیزیک امواج از آنها عبور می کنند ‏بستگی دارد.
    • سرعت این فیزیک امواج از موج های دیگر بیشتر است و بنابراین سریع تر به سطح ‏زمین می رسند.
    • این فیزیک امواج قابلیت عبور از جامدات ، مایعات و گازها را دارند و به همین دلیل ‏به ‏طور کامل از زمین عبور می کنند. وقتی که این فیزیک امواج از صخره ها عبور می کنند، ‏در مسیر حرکت خود ‏به آنها به سمت جلو و عقب فشار وارد می کنند.
  • امواج ثانویه:
    • امواج ثانویه امواج ‏s‏ نامیده می شوند و مدت کوتاهی بعد از امواج ‏p‏ ‏می رسند. ‏این فیزیک امواج هنگام حرکت خود، صخره ها را به سمت بالا فشار می دهند، یعنی ‏ارتعاش صخره ها ‏عمود بر مسیر حرکت این فیزیک امواج است. فیزیک امواج ‏s‏ برخلاف فیزیک امواج ‏p‏ ‏نمی توانند در داخل زمین به خط مستقیم ‏حرکت کنند.‏
    • این فیزیک امواج فقط از مواد جامد می گذرند و به همین دلیل هنگامی که در مرکز ‏زمین به مایع برسند، متوقف ‏می شوند. با این همه هر دو نوع موج از سطح زمین ‏می گذرند و بنابراین می توان آنها را در آن سوی نقطه ‏ای که زمین لرزه روی داده ‏است، شناسایی کرد.‏

پیش بینی زلزله:


امواج زلزله‌ای ثبت شده، می تواند به ما اطلاع دهند که ارتعاش‌های بسیار قویتری در راه است، اما این اطلاعات می تواند فقط چند دقیقه پیش از وقوع زلزله به ما اخطار دهد. دانشمندان می‌توانند بر پایه حرکت‌های صفحه‌ها در زمین و موقعیت منطقه‌های گسل ، پیش بینی کنند که در کدام مناطق احتمال وقوع زلزله زیاد است. همچنین با تحقیق در تاریخ زمین لرزه‌های روی داده در منطقه مورد نظر، زمان احتمالی وقوع زلزله را پیش بینی کنند.

با این همه این پیش بینی ها معمولاً بسیار ضعیف هستند. اما پیش بینی دانشمندان در مورد پس لرزه ها دقیق‌تر است. پس لرزه‌ها ، لرزه‌هایی است که پس از زلزله اولیه روی می‌دهد. این پیش بینی‌ها براساس تحقیق‌های بسیار وسیعی که در مورد الگوهای پس لرزه‌ها انجام شده است، صورت می گیرد. زلزله شناسان در این مورد که چگونه زمین لرزه‌هایی که از یک گسل شروع شده اند، می توانند زلزله‌های دیگری را در گسل‌های متصل به یکدیگر به وجود آورند، پیش بینی‌های دقیقی انجام می‌دهند.


 
کانون و مرکز زمین لرزه

موقعیت یک زمین لرزه توسط کانون که مصرف منشا زمین لرزه در داخل زمین است و «مرکز» که تصویر کانون در سطح زمین است، مشخص می‌شود. بسته به شرایط زمین شناسی مرکز ممکن است محل بیشترین تاثیر یک زمین لرزه باشد یا اینکه در مواردی چنین نباشد.

تقسیم بندی زمین لرزه‌ها بر مبنای عمق کانونشان

  • عادی یا کم عمق : این زلزله‌ها معمولا در اعما صفر تا 70 کیلومتری سطح زمین رخ می‌دهند.
  • حد واسط : این زلزله‌ها در اعماق بین 70 تا 300 کیلومتری زمین رخ می‌دهند.
  • عمیق : در اعماق بیشتر از 300 کیلومتری اتفاق می‌افتند. عمق کانون زمین لرزه رابطه مشخصی با صدمات ایجاد شده در سطح دارد.


مقیاس ریشتر
:


اطلاعات مورد نیاز برای محاسبه بزرگی زمین لرزه را از لرزه نگار به دست می‌آورند. مقیاس ریشتر لگاریتمی است یعنی افزایش یک واحد در مقیاس ریشتر نشان دهنده افزایش ده واحدی در دامنه موج است. به عبارت دیگر دامنه موج در زلزله 6 ریشتری ده برابر دامنه موج زلزله 5 ریشتری است و دامنه موج 7 ریشتر 100 برابر زلزله 5 ریشتری است. مقدار انرژی آزاد شده در زلزله 6 ریشتری 7.21 برابر زلزله 5 ریشتری است . عمده زلزله‌هایی که روی می‌دهد کمتر از 3 ریشتر قدرت دارند. زمین لرزه هایی که کمتر از 4 ریشتر شدت داشته باشند، نمی‌توانند ویرانی‌های چندانی به بار آورند. زلزله هایی که 7 ریشتر یا بیشتر قدرت داشته باشند، زلزله های شدیدی محسوب می‌شوند.

حرکات آب دریاها

هنگامی که کانون زلزله در کف دریا یا در نزدیکیهای آن واقع باشد، در اثر زلزله ، امواج متعددی در آب تولید می‌شود که به نام تسونامی معروف است. این امواج سهمگین به بدنه کشتیها می‌خورد و باعث ارتعاش آنها می‌شود. در اثر این امواج ، آب دریا با شدت به ساحل برخورد می‌کند و بعضی وقتها ، قسمتی از سواحل را آب فرا می‌گیرد. امواج مزبور در بعضی موارد ، باعث تخریب ساختمانهای ساحلی می‌شود.

 

آمادگی در برابر زلزله:

اقدامات قبل از وقوع زلزله:

       از آنجا که زلزله قابل پیش بینی نیست، باید پیش ازوقوع آن تدابیر ایمنی خاص ومهمی به شرح زیر اندیشیده شود.

1-      اجرای دستور العمل های نحوه قطع جریان آب- برق-گاز وسایر امکانات خدماتی در منزل

2-      مکانی را انتخاب کنید که همه اعضای خانواده بعد از وقوع زمین لرزه درآنجا جمع شوند.

3-      یک یا چند نقطه امن انتخاب کنید تادر مواقع ضروری بتوانید به آن نقطه پناه ببرید.

4-      نقاط امن محل کار وسکونت خود را بر  روی نقشها مشخص کنید وآن رادر اختیار نزدیکان خود قراردهید.

5-   مطمئن بودن ازاینکه ساختمان در نزدیکی گسل ،لبه پرتگاه ها وشیب ها ،مجاورت دیواره های حائل غیر مقاوم ،مجاورت ساختمان های غیر مقاوم و در نزدیکی ساختمان های بلند نا تمام  احداث نشده باشد.

6-      محل خواب شما نباید در کنار پنجره ،زیر لوستر ،تابلو،آینه وسایر اشیای شکننده وآویزان باشد.

7-      وسایل سنگینی را که هنگام وقوع زلزله ممکن است سقوط کنند ،مانند کتاب ها ،گلدان های آویزولوسترها ،درمحل خود محکم کنید.

8-      اشیای بزرگ وسنگین رادر قفسه های پایین تر قرار دهید وقفسه ها را محکم به دیوار متصل کنید.

9-   اشیائی را که در قسمت خارجی ساختمان قراردارند مانند کولر ،گلدان های پشت پنجره وظروف مواد غذایی  رادرجای مناسبی قرار دهید ویا در جای خود ثابت کنید.

10- ذخیره آب وغذا (ترجیحا به صورت کنسرو)به اندازه مصرف سه روز آماده کنید . در صورتی که این ذخایر به صورت کنسرو کنسرو نباشد ،باید  هر دو هفته یک بار ،آنها را تجدید کرد تا فاسد نشود.

11-  همواره کیف امدادی بلایا را در منزل آماده داشته باشید.

12-  مواد شیمیایی سمی وخطر ناک را در ظرف پلاستیکی مطمئن ودر پایین ترین قسمت گنجه ها ودور از دسترس کودکان قرار دهید.

13- حتما برای جلوگیری از حوادث ناشی از زلزله یک کپسول آتش نشانی در منزل داشته باشید و حتی الامکان آن رادر آشپزخانه قرار دهید ونحوه استفاده از آن رابه کلیه اعضا خانواده آموزش دهید.

14- نزدیک ترین محل های امداد رسانی مانند هلال احمر، راهداری ،درمانگاه ،آتش نشانی و قرارگاه نیروی انتظامی راکه در هنگام حادثه می توانند به شما کمک کنند شناسایی کنید.

 

 اقدامات هنگام وقوع زلزله:

1-   ا گر ساختمان یا محل مسکونی شما با خطر ریزش روبه رو می باشد به پناهگاه یا نقاط امن بروید.

2-  از آسانسور استفاده نکنید واز اشیای بلند ،سنگین وناپایدار فاصله بگیرید.

3-  اگر در ساختمان هستید روی زمین بنشینید وبه کمک بازوها و دست های خود سروپشت گردن را محافظت کنید یا این که زیر یک میز محکم بنشینید وبه پایه آن بچسبید.( تکنیک مثلث حیات یا پناه گرفتن و ماندن) 

4-  اگر در اتومبیل هستید آن را در سمت راست خیابان متوقف کنید تا سمت چپ برای عبور خودروهای امدادی باز باشد سپس اتومبیل را خاموش کنید ولی کلید را از جایش بیرون نیاورید. در داخل اتومبیل بمانید واز رادیو برای گرفتن اطلاعات بیشتر کمک بگیرید.

5-  روی پل ها یا زیر آنها رانندگی نکنید.

6-  اگر در فروشگاه، سینما یا ساختمان های پر ازدحام هستید،از هجوم به سمت درهای خروجی خوداری کنید، فقط سعی کنید از ویترین ها،قفسه ها وسایر اشیای سنگین فاصله بگیرید.

7-  در صورتی که روی ویلچر هستید به جای امن پناه ببرید.

8-  اگردر آزمایشگاه هستید ویا مکان های مشابه هستید تا حد امکان از مواد شیمیایی دور شوید.

9-  برای در یافت آخرین اطلاعات وراهنمایی لازم به رادیو گوش دهید

10-  از تلفن جز در موارد ضروری استفاده نکنید ،خطوط تلفن باید برای تماس های ضروری آزاد باشد

1 1  -  اگر هنگام وقوع زلزله درحال خارج شدن از ساختمان و یا   در بیرون  از آن هستید اولین کاری که باید انجام دهید این است که از سر خود در مقابل خطر ریزش به کمک    اشیائی مانند  کیف  ،کتاب ،ویا تخته محافظت کنید در صورت دسترس نبودن این اشیا از پشت دستتان استفاده کنید

12 -  اگر در خارج از منزل هستید به نقطه امنی دور از ساختمان ها ،درختان وسیم های برق پناه ببرید.

13 -  مراقب خیابان های دارای شکستگی ،شکاف های زمین ،آتش سوزی وترکیدگی لوله های آب باشید.تا هنگام گریزاز خانه صدمه نبینید.

14 -  در مکان های عمومی به سمت در های خروجی هجوم نبرید.

15 -  فورا از خیابان ها وکوچه های تنگ وباریک خارج شوید.

16 -  از پل های عابر پیاده وپل های ماشین رو دور شوید.

17 -  تا توقف کامل زلزله در جای خود بمانید.

اقدامات پس از وقوع زلزله

اگردر داخل ساختمان هستید

       1-      آرامش خود را حفظ کنید ودیگران را به آرامش دعوت کنید.

2-   برای پیشگیری از آتش سوزی جریان برق را قطع کنید وشیر گاز را ببندید.اگر شیر گاز شکسته است و بستن آن امکان پذیر نیست به سرعت محل را ترک کنید .

3-      اگر آب هنوز در لوله ها جریان دارد چندین ظرف آب ذخیره کنید و شیر را ببندید.

4-      در محل هایی که بوی گاز استشمام می شود از روشن کردن کبریت فندک سیگار و چراغ خوداری کنید.

5-   اگر آتش سوزی در داخل ساختمان رخ داده است فورا برای جلوگیری از سرایت آتش را مهار کنید.  اگر آتش سوزی تا حد زیاد گسترش یافته محل را ترک کنید.

6-   برای نجات مجروحان و زیر آوارماندگان، به خصوص افراد آسیب پذیر نظیر کودکان وسالمندان،معلولان وبیمارانی که در همسایگی شما هستند بشتابید.

7-      افرادی را که به شدت مصدوم شده اند حرکت ندهید، مگر آن که خطر خفگی آنها را تهدید کند .

8-      رادیوی خود را روشن بگذارید تا از آخرین اخبار ودستورالعمل ها مطلع شوید.

9-      از مصرف مواد خوراکی آلوده و یا موادی که در معرض شیشه های شکسته قرار گرفته اند خوداری کنید.

10 منزل را بازدید کنید تا از خرابی های مخفی مطلع شوید.

11-      اگر بوی گاز به مشامتان می رسد کلید برق را نزنید و از وسایل برقی به  هیچ وجه استفاده نکنید به سرعت شیر اصلی گاز را ببندید ودر صورت امکان درها و پنجره ها را باز کنید.

12 تا حد امکان برای پیدا کردن مکان های نشت گاز و نقاطی که در معرض خطر آتش سوزی هستند از چراغ قوه استفاده کنید 

13-  در ساعت اولیه بعد از سانحه، از غذاهای کنسروی استفاده کنید  و از روشن کردن وسایل پخت و پز غذا خوداری کنید در صورت ضرورت به کارگیری این وسایل سعی کنید از گاز سفری  ویا منقل زغالی در خارج از خانه استفاده کنید.

14 درب کمد ها وقفسه ها را در مواقع ضروری با احتیاط باز کنید ومراقب سقوط اشیا باشید.

 

اگر در خارج از ساختمان هستید

1-      از تجمع در خیابان ها بپرهیزید ومسیرها برای عبور ومرور وسایل نقلیه امدادی باز بگذارید.

2-      به تماشای مناطق اطراف نروید واز نزدیک شدن به ساختمان های تخریب شده خوداری کنید.

3-      تجهیزات کمکی را برای احتمال وقوع زمین لرزه های بعدی  نگهداری کنید.

4-      سعی کنید تا سه روز پس از حادثه از خود روی شخصی استفاده نکتید

امتیاز :  ۰ |  مجموع :  ۰

برچسب ها

    V5.4.0.0